raz

• IPA^(key): /ʁa/

raz m

1. (mineralogy) lime

• IPA^(key): [ˈras]
• Rhymes: -as

raz

1. second-person singular imperative of razit

raz

1. one (used for counting beats, as a monosyllabic alternative to jeden)

From Old Norse rás.

• IPA^(key): /ʁa/, /ʁɑ/

• Audio

  (file)

raz m (plural raz)

1. current, race (used only in the expression raz-de-marée, meaning tsunami)

• “raz”, in Trésor de la langue française informatisé [Digitized Treasury of the French Language], 2012.

Borrowed from Old Norse rás (“current, channel”).

raz m (plural raz)

1. (Jersey, nautical) race (current)

• raza

Inherited from Proto-Slavic *razъ. By surface analysis, deverbal from razić. Sense 2 is from a generalization of sense 1, as historically one would count by making physical marks on a stick, and this sense displaced earlier -kroć.[1] First attested in the 15th century.

• IPA^(key):

• (10^th-15^th CE) /raːs/
• (15^th CE) /rɒs/

raz m

1. hit (blow; punch; striking against; the collision of one body against another; the stroke that touches anything)
   • 1448–1450, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Franciszek Piekosiński, published 1895, page 58:

     Gdzye swyerzepycza oth razv abo oth vrazenya (ictu vel plaga) lvbo vyną czyią porzvczy, polthori grzywny... zaplaczycz ma * vszladzayączy skodą czirzpyączemv

     Gdzie świerzepica ot razu abo ot urażenia (ictu vel plaga), lubo winą czyją porzuci, połtory grzywny... zapłacić ma uszkadzający szkodę cirzpiącemu

2. time (occurance, instance)
   • 1427, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, t. II, Roty pyzdrskie, number 860, published 1960:

     Yakom zayøl... na crolewske dzedzine... po dwa rasy osmdzeszanth y osmyoro dobitka

     Jakom zajął... na krolewskie dziedzinie... po dwa razy ośmdziesiąt i ośmioro dobytka

3. time (period in which something happened)
   • 1419, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, t. III, Roty kościańskie, number 742, Henryk Kowalewicz i Władysław Kuraszkiewicz, published 1967:

     Jako ludze ss Koszkowa sly na xandza biscupyø dzedziną... y otbily dobitek prima vice, a wtorim razem szly y ranily xandza biskupy lud

     Jako ludzie s Koszkowa szli na księdza biskupią dziedzinę... i otbili dobytek prima vice, a wtorym razem szli i ranili księdza biskupi lud

• Polish: raz, raza
• Silesian: rŏz

• Boryś, Wiesław (2005) Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
• Andrzej Bańkowski (2000), “raz 1”, in Etymologiczny słownik języka polskiego (in Polish)
• B. Sieradzka-Baziur, editor (2011–2015), “raz”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

• raza (Middle Polish)

• IPA^(key): /ras/
• (Middle Polish) IPA^(key): /rɒs/

• Audio

  (file)

• Rhymes: -as
• Syllabification: raz

Inherited from Old Polish raz. By surface analysis, deverbal from razić. Sense 1 is a generalization of sense 1, which see Old Polish raz for more.[1] For this use, compare Russian раз (raz). Sense 1 is a semantic narrowing of sense 1.[2] The genitive plural form razy is suppletive from the alternative form raza.[1] First attested in the 15th century.[3]

raz m inan

1. time (instance, occurance)

   dwa, trzy, cztery i dziesięć razy ― two, three, four and ten times

raz m inan

1. case

   w każdym razie ― in any case

2. (dated) hit, blow
3. (Middle Polish) scar

   Synonym: blizna

4. (Middle Polish) lightning strike
5. (Middle Polish) The meaning of this term is uncertain.

   1564, J. Mączyński, Lexicon‎, page 493b:

   ices, Rázy też odmienność/ przemiennośc/ ſzkodá/ przigodá.

raz m inan

1. (colloquial) one

   Raz, dwa, trzy... ― One, two, three...

Used only when counting from one.

Back-formation from pewnego razu.[4] First attested in the 16th century.[5]

raz (not comparable)

1. once (one time)

   Powiem ci tylko raz, nie zapominaj! ― I'm going to tell you only once, don't forget!

2. once (ultimately, definitively)

   raz na zawsze ― once and for all

Clipping of nieraz.[4]

raz (not comparable)

1. used in the construction raz... raz... sometimes, once (at some point)

   Czemu raz działa, i raz nie? ― Why does it work sometimes, but not other times?

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), raz is one of the most used words in Polish, appearing 72 times in scientific texts, 66 times in news, 43 times in essays, 103 times in fiction, and 137 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 421 times, making it the 112th most common word in a corpus of 500,000 words.[6]

• raz in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
• raz in Polish dictionaries at PWN
• “RAZ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 24.08.2021
• Samuel Bogumił Linde (1807-1814), “raz”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “raz”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “raz”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 481

Inherited from Proto-Slavic *razъ.

• IPA^(key): [ras]

raz

1. once

raz

1. one

• raz in Slovak dictionaries at slovnik.juls.savba.sk